Pano İçi (Elektrikli) Yangın Söndürme Sistemleri

Endüstriyel tesislerde, binalarda ve veri merkezlerinde çıkan yangınların yaklaşık %30'u elektrik panolarındaki teknik arızalardan kaynaklanmaktadır. Bir kablo ısınması veya kısa devre, tüm fabrikayı durdurabilecek bir felakete dönüşebilir. Pano içi (micro-environment) yangın söndürme sistemleri, yangını çıktığı "noktada" hapsederek henüz büyümeden söndüren en etkili güvenlik teknolojisidir.

Pano İçi (Elektrikli) Söndürme Sistemleri Nedir?

Pano içi söndürme sistemleri, genellikle Tubing (Hortumlu) söndürme sistemleri olarak da bilinir. Bu sistemler, büyük oda tipi söndürme sistemlerinin aksine, doğrudan riskin içine (pano içine) yerleştirilen mikro ölçekli çözümlerdir.

Sistemin en belirgin özelliği, elektrik panosu içine döşenen doğrusal polimer hortumdur. Bu hortum hem bir yangın algılama dedektörü hem de bir püskürtme kanalı görevini görür.

İki Ana Çalışma Modeli Vardır:

1. Doğrudan (Direct) Sistem: Yangın anında ısıya duyarlı hortum delinir ve söndürme gazı (FM200, Novec 1230 veya CO2) doğrudan bu delikten alevlerin üzerine boşalır.

2. Dolaylı (Indirect) Sistem: Hortum sadece algılama yapar. Yangın algılandığında sistem tetiklenir ve gaz, sabit borulama ve nozullar aracılığıyla pano içine homojen şekilde dağılır.

Pano İçi (Elektrikli) Söndürme Sistemleri Zorunlu mu?

Türkiye'de yangın güvenliği, "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik" ile düzenlenmektedir. Pano içi sistemlerin zorunluluğu hakkında şu noktalar öne çıkar:

• İşletme Sürekliliği: Birçok sigorta şirketi, özellikle yüksek değerli makinelerin bağlı olduğu elektrik panolarında ve server kabinlerinde pano içi söndürme sisteminin bulunmasını poliçe şartı olarak sunar.

• Kritik Altyapılar: Enerji santralleri, hastaneler ve haberleşme merkezleri gibi "durmaması gereken" tesislerde pano içi koruma, yangın yönetmeliklerinin risk analizi bölümlerine göre zorunlu bir güvenlik önlemi olarak değerlendirilir.

• İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG): Patlama riski taşıyan ortamlarda (ATEX alanları) elektrik kaynaklı yangınların önlenmesi yasal bir gereklilik haline gelmiştir.

Pano İçi (Elektrikli) Söndürme Sistemleri Teknik Şartnamesi

Bir pano içi söndürme sistemi kurulurken teknik şartnamede yer alması gereken kritik standartlar şunlardır:

• Hortum (Tubing) Özelliği: Kullanılan hortumun belirli bir sıcaklıkta (genellikle 110°C - 120°C) delinme garantisi olmalı ve ultraviyole ışınlara, korozyona dayanıklı olmalıdır.

• Gaz Seçimi: Elektrikli cihazlara zarar vermeyen, kalıntı bırakmayan ve iletken olmayan temiz gazlar (HFC-227ea veya FK-5-1-12) tercih edilmelidir.

• Basınç İzleme: Sistem üzerinde mutlaka bir manometre bulunmalı ve düşük basınç durumunda ana kumanda paneline "arıza/bilgi" sinyali gönderebilen basınç anahtarı (pressure switch) bulunmalıdır.

• Montaj Standartları: Hortumun pano içinde "Z" çizerek tüm bileşenleri kapsayacak şekilde, kablo kanallarına ve şalt malzemelerine uygun mesafede montajlanması gerekir.

Pano İçi (Elektrikli) Söndürme Sistemleri Çalışma Prensibi

Bu sistemler tamamen mekanik bir mantıkla çalıştığı için elektrik kesintilerinden etkilenmezler.

1. Sürekli İzleme: Pano içine döşenen hortum, silindirden gelen azot gazı ile sürekli basınç altındadır.

2. Isı Algılama: Pano içinde bir kısa devre sonucu ısı yükseldiğinde, hortumun o noktadaki çeperi zayıflar.

3. Patlama ve Müdahale: Yaklaşık 110°C - 120°C ısıda hortum küçük bir delik açarak patlar.

4. Söndürme: Silindir içindeki söndürme gazı, basınç farkıyla birlikte bu delikten (veya dolaylı sistemde nozuldan) çıkarak yangını saniyeler içinde boğar.

5. Sinyal Gönderimi: Basınç düşüşüyle birlikte sisteme bağlı olan basınç anahtarı devreye girer ve yangın ihbar paneline "Pano Yangını" sinyali gönderir.

Pano İçi (Elektrikli) Söndürme Sistemleri Periyodik Kontrol

Kendi başına çalışan bir sistem olduğu için "unutulma" riski taşır. Bu nedenle periyodik kontroller hayati önemdedir.

Bakım Takvimi:

• 6 Aylık Kontrol: Manometre üzerinden basınç değerleri okunur. Gaz kaybı olup olmadığı gözlemlenir.

• Yıllık Bakım: Söndürme hortumunun yüzeyi temizlenir (yağ ve tozdan arındırılır). Basınç anahtarının sinyal gönderip göndermediği elektriksel olarak test edilir.

• 5 Yıllık Bakım: Silindirlerin hidrostatik testleri yapılır ve gerekirse vana contaları yenilenir.

• Hortum Değişimi: Çevresel koşullara bağlı olarak, hortumun esnekliğini kaybedip kaybetmediği kontrol edilir ve gerekirse revize edilir.

Yılmaz Yangın, tüm periyodik bakım süreçlerinde uzman ekipleriyle yerinde hizmet ve teknik raporlama sağlamaktadır.

Pano İçi (Elektrikli) Söndürme Sistemleri Fiyat

Pano içi sistemler, büyük gazlı söndürme sistemlerine kıyasla oldukça ekonomik ve maliyet-etkin çözümlerdir. Ancak fiyatlandırma birkaç kritere göre değişir:

1. Pano Sayısı ve Hacmi: Korunacak panonun iç hacmi, kullanılacak tüpün kapasitesini (1kg, 2kg, 4kg vb.) belirler.

2. Gaz Tipi: FM200 (HFC-227ea) veya Novec 1230 kullanımı birim fiyatı etkiler.

3. Sistem Modeli: Doğrudan (Hortumdan boşalan) sistemler, dolaylı (Nozuldan boşalan) sistemlere göre daha uygun maliyetlidir.

4. Entegrasyon: Sistemin merkezi yangın ihbar paneline bağlanması için gereken ek modüller ve işçilik.