Novec 1230 Gazlı Söndürme Sistemleri

2026 Güncel Durum: Novec 1230 ve FK-5-1-12 Aynı Şey mi?

Novec 1230, 3M tarafından pazarlanan temiz söndürücü sıvının ticari adıdır. FK-5-1-12 ise aynı kimyasal türü tanımlamak için kullanılan teknik söndürücü madde adıdır. Başka üreticilerin FK-5-1-12 ürünleri, otomatik olarak 3M markalı Novec 1230 ürünü sayılmaz; her ürün ve sistemin belgeleri ayrıca kontrol edilmelidir.

3M, PFAS üretiminden 2025 yılı sonunda çıktığını açıklamıştır. Bu gelişme, 3M markalı ürünlerin tedarik ve mevcut sistemlerin yeniden dolum planlaması açısından önemlidir. Ancak 3M’nin üretim kararından, bütün FK-5-1-12 ürünlerinin Türkiye’de otomatik olarak yasaklandığı sonucu çıkarılamaz. Ürün bulunabilirliği, menşei, onayları, mevcut donanımla uyumu ve geçerli mevzuat proje bazında değerlendirilmelidir.

Güncel üretim açıklaması için 3M’nin resmî bilgilendirmesine; FK-5-1-12’nin teknik kapsamı için ISO 14520-5:2024 standardı sayfasına bakılabilir.

Novec 1230 Gazlı Söndürme Sistemleri Nedir? Nasıl Çalışır?

FK-5-1-12, floroketon sınıfında yer alan ve 3M tarafından geçmişte Novec 1230 ticari adıyla sunulan temiz söndürücü maddedir. Uygun ekipmanlarda silindirlerde sıvı olarak depolanır ve boşalma sırasında hızla buharlaşarak korunacak hacme dağılır. Sulu ve tozlu söndürme sistemlerinden farklı kullanım özellikleri bulunsa da her yangın riski veya her oda için otomatik olarak uygun değildir.

FK-5-1-12 Esaslı Sistemlerin Temel Özellikleri:

• Sıvı Depolama, Hacimde Dağılım: Uygun sistemlerde sıvı olarak depolanır; boşalma ve buharlaşma davranışı üreticinin sistem tasarımına bağlıdır.
• Elektriksel Özellikler: Söndürücü madde, uygun kullanım koşullarında elektriksel olarak iletken olmayan temiz ajanlar arasında değerlendirilir. Bununla birlikte cihazların güvenliği, ekipman uyumluluğu ve boşalma sonrasındaki etkiler proje bazında kontrol edilmelidir.
• Çevresel Değerlendirme: FK-5-1-12 için literatürde düşük küresel ısınma potansiyeli ve kısa atmosferik ömür bilgileri bulunur. Ancak PFAS ile ilgili çevresel ve düzenleyici değerlendirmeler de önemlidir; “tamamen zararsız” veya “en çevreci” gibi mutlak ifadeler doğru değildir.
• Personel Güvenliği: Kullanım uygunluğu; tasarım konsantrasyonu, maruziyet sınırları, tahliye süresi ve ilgili standartlarla birlikte değerlendirilir. Gaz boşalmasından önce sesli ve ışıklı uyarı ile güvenli tahliye planlanmalıdır.

Novec 1230 Gazlı Söndürme Sistemleri Kullanım Alanları

FK-5-1-12 esaslı sistemler, uygun tasarım ve onay koşulları sağlandığında su ya da tozla söndürmenin ek ekipman zararı oluşturabileceği belirli kapalı hacimlerde değerlendirilebilir. Aşağıdakiler otomatik uygunluk veya tamamlanmış Yılmaz Yangın projesi anlamına gelmeyen örnek kullanım alanlarıdır:

• Veri Merkezleri ve Sunucu Odaları: Elektronik donanım ve kritik altyapı barındıran uygun koruma hacimleri.
• Telekomünikasyon ve Kontrol Odaları: Uygun hacimlerde haberleşme ve otomasyon ekipmanlarının korunması.
• Arşivler ve Değerli Eser Alanları: Korunacak malzemenin niteliği ve mahalin kullanım şartları uygun olduğunda değerlendirilebilir.
• Elektrik ve Otomasyon Odaları: Elektrikli ekipmanlar için uygun söndürücü seçimi, ekipman özellikleri ve yangın riski analizine göre yapılır.
• Endüstriyel Kontrol Alanları: Yanıcı madde türü, yangın sınıfı ve risk senaryosu ayrıca doğrulanmalıdır.
• Laboratuvar ve Sağlık Teknolojisi Alanları: İnsan bulunma durumu, özel ekipman uyumu ve tesisin ek güvenlik şartları incelenmelidir.
• Özel Amaçlı Teknik Mahaller: İlave sektör düzenlemeleri, onaylar ve personel tahliye koşulları sağlanmadan uygulama kararı verilmemelidir.

Novec 1230 Gazlı Söndürme Sistemleri Çalışma Prensibi

FK-5-1-12 esaslı temiz söndürme sistemleri, başlıca yangın bölgesinden ısı çekme ve ilgili fiziksel/kimyasal etkiler yoluyla söndürme sağlar. Esas mekanizma, ortamın oksijenini tamamen ortadan kaldırmak değildir. Performans, korunan tehlike sınıfına, sistem tasarımına ve doğru söndürücü konsantrasyonunun sağlanmasına bağlıdır.

Adım Adım Çalışma Süreci:

1. Algılama: Tasarıma uygun dedektörler yangın belirtilerini algılar. Algılama türü ve doğrulama mantığı, risk analizine ve onaylı projeye göre belirlenir.
2. Uyarı ve Tahliye: Kontrol paneli, projede öngörülen sesli ve ışıklı uyarıları çalıştırır; personelin güvenli çıkışı için tahliye düzeni uygulanır.
3. Sistem Aktivasyonu: İlgili güvenlik koşulları sağlandığında söndürücü, onaylı tüp-valf ve borulama sistemi üzerinden boşaltılır. Tetikleme, gecikme ve basınçlandırma düzeni kullanılan sistemin teknik dokümanına göre değişir.
4. Boşalma ve Söndürme: Söndürücü, nozullar aracılığıyla korunacak hacme dağılır. Boşalma süresi ile yangının kontrol altına alınma süresi aynı kavram değildir; ilgili sınırlar, risk sınıfı, üretici belgeleri ve uygulanan standartlara göre hesaplanır ve test edilir.

Novec 1230 Gazlı Söndürme Sistemleri Periyodik Testler

Sistemin çalışır durumda tutulması, can ve mal güvenliği açısından önemlidir. Türkiye’de Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik madde 98, gazlı söndürme sistemlerinin tasarımında TS ISO 14520 standardını esas alır; madde 100 ise ilgili standartlara uygun periyodik kontrol, test ve bakım sorumluluğunu düzenler. ISO 14520-5:2024, FK-5-1-12 söndürücü maddeye özel teknik gereklilikleri içerir. Uluslararası projelerde NFPA 2001 de teknik referans olabilir; projeye uygulanacak sürüm ve şartlar yetkili uzman tarafından belirlenmelidir.

Yapılması Gereken Temel Testler:

• Söndürücü Miktarı Kontrolü: Tüp içerisindeki madde miktarı, üreticinin belirttiği uygun yöntemle kontrol edilir. Sisteme göre tartım veya uygun ölçüm cihazları gerekebilir; tek başına bir ölçüm yöntemi tüm sistemlere uygulanmaz.
• Basınç ve Donanım Kontrolü: Basınç göstergeleri, tüp, vana, bağlantılar ve ilgili ekipman üretici talimatlarına göre incelenir.
• Oda Sızdırmazlığı (Room Integrity): Korunan hacmin gerekli söndürücü konsantrasyonunu yeterli süre tutabilmesi değerlendirilir. Kapı fanı testi ve tekrar sıklığı, ilgili standart, kabul prosedürü ve mahalde yapılan değişikliklere göre belirlenir.
• Algılama, Uyarı ve Tetikleme Kontrolü: Dedektörler, panel, sesli-ışıklı ikazlar ve güvenlik kilitlemeleri, yetkili personel tarafından kontrollü test prosedürleriyle doğrulanır. Plansız gerçek söndürücü boşaltımı yapılmamalıdır.

Bakım aralıkları için bütün projelere uygulanabilen tek bir süre vermek doğru değildir. Sistem belgeleri, bakım kayıtları, ilgili standartlar ve yetkili bakım kuruluşunun prosedürleri esas alınmalıdır.

Novec 1230 Gazlı Söndürme Sistemleri Fiyatları

FK-5-1-12 esaslı bir gazlı söndürme sisteminin maliyeti, yalnızca söndürücü maddenin birim fiyatına bağlı değildir. Korunan hacim, tasarım konsantrasyonu, silindir ve borulama ihtiyacı, algılama ve kontrol donanımı, kurulum koşulları, ürün belgeleri ve güncel tedarik durumu birlikte değerlendirilmelidir. 3M markalı Novec 1230 ile diğer üreticilerin FK-5-1-12 ürünleri aynı tedarik koşullarına sahip olmayabilir. Güncel ürün bulunabilirliği ve fiyat, teklif öncesinde ayrıca teyit edilmelidir.

Fiyatı Etkileyen Faktörler:

• Korunacak Hacim ve Söndürücü Miktarı: Hacim, risk sınıfı, tasarım konsantrasyonu ve ilgili hesap koşulları toplam ihtiyacı etkiler.
• Tesisat ve Algılama Düzeni: Nozul, borulama, dedektör, kontrol paneli, uyarı ve tahliye düzenlerinin kapsamı maliyeti etkiler.
• Ürün ve Sistem Belgeleri: Projede istenen sertifikalar, üretici onayları, sistem bileşenlerinin uyumu ve yerel kabul koşulları değerlendirilir.
• Tedarik ve Döviz Koşulları: Üretici, stok, teslim süresi, nakliye ve varsa ithalat kalemleri güncel teklif bedelini değiştirebilir.

Yılmaz Yangın ile iletişime geçerek korunacak alanın özelliklerini ve ihtiyaçlarınızı paylaşabilirsiniz. Uygun sistem seçimi, teknik kapsam, ürün bulunabilirliği ve fiyat bilgisi, proje ve tedarik doğrulaması sonrasında değerlendirilmelidir.

Mevzuat, Standartlar ve Kaynaklar

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; bir gazlı söndürme sisteminin tasarım, kabul, işletme veya bakım talimatının yerine geçmez. Teknik hesaplar, insan güvenliği, ürün uyumluluğu ve ilgili mevzuat şartları yetkili uzman tarafından proje özelinde doğrulanmalıdır.

• Türkiye: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik — özellikle madde 98 (gazlı söndürme sistemleri) ve madde 100 (periyodik kontrol ve bakım).
• Uluslararası teknik standart: ISO 14520-5:2024 — FK-5-1-12 söndürücü maddeye özgü gereklilikler.
• 3M üretim durumu: 3M PFAS üretimden çıkış açıklaması — şirket, PFAS üretiminden 2025 sonunda çıktığını bildirmektedir.

İçerik kontrol notu: Bu metnin kaynakları Ekim 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir. Bu ifade saha mühendisliği onayı veya ürün tedarik teyidi anlamına gelmez.